Open Monumentendag De Fryske Marren met ruim 30 monumenten en bijzondere verhalen
DE FRYSKE MARREN – Zaterdag 12 september 2026 vindt Open Monumentendag plaats. Ruim dertig monumenten in de gemeente De Fryske Marren openen die dag hun deuren voor bezoekers. Het programma staat dit jaar in het teken van ‘Veerkrachtig Erfgoed’ en biedt naast rondleidingen ook exposities, presentaties, muziek en bijzondere verhalen.

Het programma is samengesteld door Stichting Erfgoed Natuur en Landschap, historische verenigingen, Stichting Behoud Rijksmonumenten De Fryske Marren en ambassadeurs van Nationaal Landschap Zuidwest Fryslân. Nieuw dit jaar is de inzet van landschapsambassadeurs, die aandacht vragen voor het groene erfgoed.
Molens, kerken en klokkenstoelen
Bezoekers kunnen onder meer terecht bij monumentale kerken, molens en klokkenstoelen. De Grevensmolen in Vegelinsoord doet ook dit jaar mee en is van 10.00 tot 17.00 uur in bedrijf. De veenpoldermolen is het meest authentiek overgebleven exemplaar in Friesland. Bijzonder is de nog aanwezige molenaarswoning in de molen, waar bezoekers kunnen ontdekken hoe een molenaarsgezin in de negentiende eeuw woonde en werkte.
Ook de houten constructies van de molen zijn een bijzonder onderdeel van het bezoek. De verbindingen van het achtkant en de molenwielen zijn met grote precisie gemaakt, vergelijkbaar met het vakmanschap van een meubelmaker. De Grevensmolen is eigendom van Stichting tot Behoud van Rijksmonumenten, die 26 monumenten in De Fryske Marren beheert.
Ook bij andere monumenten zijn deskundigen aanwezig. In de molen van Vegelinsoord en bij de torens van Joure (Hobbe van Baerdtkerk), Nijemirdum en Sint Nicolaasga geven kenners uitleg. Bij de klokkenstoel van Mirns verzorgen landschapsambassadeurs presentaties. Bezoekerscentrum Mar & Klif in Oudemirdum besteedt aandacht aan klokkenstoelen met een expositie en een nieuwe film over Nationaal Landschap Zuidwest Fryslân.
Exposities, muziek en verhalen
Op verschillende locaties zijn exposities en muzikale activiteiten. In de kerk van Bakhuizen zijn iconen van Annie Pot-Visser te bekijken en klinkt orgelspel van Jolien van der Wal. In Ouwsterhaule zijn schilderijen te zien van Aeltsje Postma, Jipke Beetstra, Ytsje Wijma en Uilkje Kampen. In Sint Nicolaasga is een tentoonstelling over ‘Hongerdoeken’ te bezoeken.
It Fryske Gea organiseert in het Rysterbosk excursies, demonstraties en presentaties rond het Vredestempeltje en de voormalige Slottuin.
Veerkrachtig erfgoed
Het thema van Open Monumentendag komt ook terug in bijzondere verhalen. In de voormalige Martinuskerk van Oosterzee, die tegenwoordig een woonhuis is, vertellen bewoners over de transformatie van het gebouw. In Elahuizen staan foto’s, brieven en persoonlijke verhalen centraal over de manier waarop de gemeenschap de kerk door de jaren heen heeft behouden, ondanks uitdagingen als wateroverlast, krimp en vergrijzing.
Grevensmolen geopend tijdens Open Monumentendag
De Grevensmolen in Vegelinsoord is zaterdag 10.00 tot 17.00 uur te bezoeken en draait die dag in bedrijf. De veenpoldermolen is het meest authentiek overgebleven exemplaar in Friesland. Bezoekers kunnen de molen en de bijzondere molenaarswoning bekijken en meer ontdekken over het leven en werk van een molenaarsgezin in de negentiende eeuw.
Muziek en cultuur
In verschillende kerken klinkt muziek in het kader van Tsjerkepaad. In zaalkerk It Breahûs in Balk is er een muzikaal begeleide rondleiding langs het gebouw en het Lohmann-orgel. Ook Balk en Lemmer sluiten deze dag aan bij het UITfestival, waarmee het culturele seizoen wordt geopend.
Het volledige programma en alle deelnemende monumenten zijn te vinden via:
www.openmonumentendag.nl/comite/de-fryske-marren/












