Hoe een sluiscafeetje uitgroeide tot een dorp

Handel

Er stonden daar op het laatst diverse winkeltjes en cafeetjes. Eén van die cafés heette ‘de Bonte Bok’. In 1683 voor het eerst als zodanig bekend. Een bok is een man. En een man, hoe vreemd of idioot hij ook is, komt in de kroeg. Volgens de toenmalige tekst: ‘Een bok is een bok, een bok ben ik geheten. Menigeen is een bok, maar wil het niet weten’.

De oude naam bestaat nóg wel voor cafés, zoals in het Friese Lioessens. Die naam is trouwens ook nog in het Fries, ‘de Bûnte Bok’. Het café bij het sluisje tussen De Knipe en Jubbega was het aanspreekpunt. “Ik was even in de Bonte Bok.” Zo ontstond de dorpsnaam.

Lint

Momenteel is Bontebok een dorp van zo’n 400 inwoners. Of dorp? “Het is eigenlijk een lint”, zegt de voorzitter van Dorpsbelang, Alexander Scheek. Net als De Knipe en Jubbega van oorsprong ook lintdorpen waren. Pas in 1980 kreeg Bontebok pas de officiële dorpsstatus. Daarvoor hoorde een deel bij Nieuwehorne en een deel bij De Knipe. En toen Bontebok dorp werd, waren de school en de zuivelfabriek al opgeheven.

Alexander Scheek: “Bontebok is een prachtig dorpje, onder de rook van Heerenveen. Rustig. Je kunt er fijn wonen.” De 400 mensen die er wonen vormen een gemêleerd gezelschap van jong en oud. Verder is er niet zo veel. Er zijn geen winkels. Geen cafés. Geen school. Wel een dorpshuis, waar de verenigingsactiviteiten zoals het biljarten plaats vinden.

Geen huizenbouw

Er worden momenteel nog huizen gebouwd op drie, vier kavels, maar dan is de woningtoevoer op. Dat wil Bontebok overigens zelf. Op de vergaderingen van Dorpsbelang wordt vaak gezegd dat er geen groen meer mag verdwijnen. Geen huizen meer. Verrassend, eigenlijk willen alle dorpen daar toch enige mogelijkheden voor. Al zou het alleen maar zijn dat de eigen jeugd in het dorp kan blijven wonen. In Bontebok hebben ze nu echter gezegd dat de doorstroming daar maar voor moet gaan zorgen. Want voor bouwen, vind Bontebok, is er hier geen ruimte meer. “Je moet realistisch zijn”, zegt Scheek.

En met je tijd mee gaan. Dus is het woord ‘duurzaam’ belangrijk. In samenhang met andere dorpen in de omgeving, wordt geëxperimenteerd met een energiecoöperatie. Dan heb je als klein dorp ook goed de mogelijkheid om gezamenlijk energie op te wekken en de binnenkomende financiën te gebruiken voor je eigen energie. Daar wordt op ingezet.

Sinds 2007 heeft Bontebok een Dorpsvisie. Momenteel wordt gewerkt om de nieuwe klaar te krijgen. De verandering ten aanzien van de oude dorpsvisie is duidelijk: groen, en dus geen huizen. En die verduurzaming speelt nu een veel grotere rol in het toekomstverhaal van Bontebok.

Hard rijden

Een belangrijk punt in de Dorpsvisie is overigens de verkeerssituatie. De beide wegen naast de Compagnonsvaart zijn indertijd mooi opgeknapt. Echter wat blijkt nu? Er wordt te hard gereden. Op de langzame kant te hard en op de snelle kant veel te hard. “Daar moeten we wat aan doen”, zegt Scheek. Is Bontebok leefbaar? Scheek aarzelt even, maar zegt dan resoluut dat Bontebok best leefbaar is, maar dat niet iedereen echt meedoet. Veel Bontebokkers zijn geneigd zich niet of amper met buren of het dorp te bemoeien. Enerzijds is de lintbebouwing daarvan de oorzaak, de kern is vrij klein. Maar er is ook weinig belangstelling voor. “Eigenlijk wel bizar”, zegt Scheek. Bij elke activiteit blijven uiteindelijk dezelfde twintig mensen over. Dus zijn er weinig specifieke activiteiten.

Belangstelling

Daar moet aan gewerkt worden. Het bestuur van Dorpsbelang gaat bij iedereen langs om te vragen naar hun mening over wat er m et Bontebok zou moeten gebeuren. En ook hoe je de belangstelling voor het dorp kunt vergroten en hoe je het daarmee allemaal wat leefbaarder kunt maken.

Het is hoop. Geeft Scheek ook toe. De meesten vinden het wel best allemaal. Bontebok is ook voor de eigen inwoners in de allereerste en belangrijkste plaats een wooneenheid, waarin rust heerst. En dat wil iedereen graag zo houden.

Door Eelke Lok Foto’s: Hielke Weening