Heerenveen wil oudere inwoners aan de ‘gezonde hap’
Voor de groeiende groep senioren in de gemeente Heerenveen is er een nieuwe zorgvisie uitgewerkt: ‘Soarch foar Thús’. Deze zorgvisie heeft een pakket aan maatregelen om ouderen te ondersteunen.
De afgelopen jaren hebben er grote veranderingen plaats gevonden in de zorg en ondersteuning van ouderen. Een belangrijk deel van deze zorg is door het Rijk gedecentraliseerd. Dat wil zeggen dat de verantwoordelijkheid daarvoor is verschoven naar gemeenten. Dat ging gepaard met aanzienlijke kortingen op de budgetten, zodat gemeenten heel goede afwegingen moeten maken waar ze wel en waar ze geen geld aan besteden. Inwoners met een lichte ondersteuningsvraag kunnen niet meer terecht in een instelling, maar wonen langer zelfstandig. Daarmee zijn de zorg en ondersteuning de belangrijkste maatschappelijke vraagstukken voor gemeenten geworden.
Wethouder Jelle Zoetendal van de gemeente Heerenveen heeft het gecompliceerde uitvoeringsprogramma van dit domein ‘op zijn bordje’ en licht onder het genot van een kopje koffie ‘Soarch foar Thús’ en een specifiek onderdeel van dit programma toe: voeding.
“Zoals hierboven reeds is geschreven, betreft het een behoorlijke uitdaging”, legt de wethouder uit. “Want niet alleen heeft het langer zelfstandig wonen gevolgen voor de woning. Het geldt ook voor de ondersteuning van ouderen bij het langer thuis wonen en voor de risico’s van vereenzaming en voor de zorg. Maar ook heeft het gevolgen voor de leefstijl van senioren, waarbij gezonde voeding een van de belangrijkste punten van aandacht is.”
Uit een uitgebreid onderzoek van de GGD Fryslân naar voedingspatronen van ouderen is gebleken dat de senioren in Heerenveen lager scoren. Dat wil zeggen dat een bovengemiddeld deel van die bevolkingsgroep niet gezond eet. Bovendien vertoonden de uitkomsten van het onderzoek in Heerenveen een sterkere toename van oudere mensen met dementie-verschijnselen. Dat er een relatie bestaat tussen gezonde voeding en gezondheid is al langer bekend. Zelfs wanneer senioren op latere leeftijd alsnog overschakelen naar een gezonder voedingspatroon, blijkt dat ze vitaler zijn.
Daarnaast is een gezonde leefstijl natuurlijk ook goed voor de conditie van hart en bloedvaten.
Keuze tussen gezond en ongezond
Zoetendal: “Sommige oudere mensen maken die keuze voor minder gezonde voeding min of meer bewust – ‘Het is zo’n gedoe, die kokerij voor mij alleen, een boterham met kaas vind ik ook prima hoor’ – anderen hebben die keuze voor een gezondere leefstijl niet, domweg omdat ze daar niet genoeg geld voor hebben. Uit het onderzoek van de GGD bleek bovendien dat het bij ouderen in veel gevallen om ondervoeding gaat. En dat heeft een behoorlijke impact op je gezondheid in het algemeen. Maar zeker wanneer er sprake is van ziekte - denk alleen maar aan de griep - wordt die groep extra kwetsbaar doordat de weerstand is afgenomen.”
“We zijn dus bezig met maatregelen in de sfeer van extra voorlichting door heldere informatie over een gezonde leefstijl te geven. En om door projecten senioren te verleiden tot gezonde voedingsalternatieven. We doen dat onder andere in samenwerking met de GGD Fryslân, welzijnsstichting Caleidoscoop, de bibliotheek, woningcorporaties, ziektekostenverzekeraar De Friesland en eventueel nog andere partners zoals thuiszorg.”
Samen eten
“Een van de ideeën is om het gezamenlijk eten, bijvoorbeeld in buurthuizen, te stimuleren. Bovendien zijn daaromheen allerlei interessante activiteiten in de voorlichtingssfeer te organiseren. Zoals bijvoorbeeld het uitnodigen van een kok die zich bezighoudt met smaaksturing. Thijs Geerding, hoofd van de centrale keuken van het Antonius Ziekenhuis in Sneek, ontdekte dat eenderde van het eten van oudere patiënten in de vuilnisbak belandde, domweg omdat het niet smaakte.”
“Het kan voorkomen dat ouderen in het algemeen, of zij die bijvoorbeeld behandeld worden voor kanker door middel van chemotherapie, (een deel van) hun smaak verliezen. Gevolg: het eten smaakt ze niet meer en wordt aan de kant geschoven, met als gevolg ondervoeding en verminderde weerstand. Een experiment van Geerdink met zijn keukenbrigade, geboren uit frustratie over de voedselverspilling, toonde aan dat die smaakbeleving kan worden hersteld door het toevoegen van bepaalde kruiden of ingrediënten. Rode kool smaakte plotseling weer als rode kool. Het uitnodigen van bijvoorbeeld zo’n man kan mensen stimuleren om gezonder te gaan eten, domweg omdat het ze weer lekker smaakt.”
Voorlichting
“In het onderzoek is gekeken naar de variatie in het voedingspatroon, dus een goede balans tussen groenten, fruit, vlees, vis, pastagerechten. En wij gaan de komende tijd sterk inzetten op goede voorlichting, vooral omdat het resultaat in de vorm van een verbeterde algehele conditie zo duidelijk zichtbaar is. Mensen zien er beter uit, voelen zich lekkerder, verouderen minder snel en zijn beter bestand tegen bijvoorbeeld hart- en vaatziekten.”
Huis (veiligheids-)test
Daarnaast wordt in de gemeente Heerenveen door speciaal daarvoor getrainde vrijwilligers voor thuiswonende ouderen die daar behoefte aan hebben, de woning onder de loep genomen. Denk dan aan drempels, losliggende vloerkleedjes, brandveiligheid (rook- en koolmonoxide melders), veiligheid van de badkamer enzovoorts. Dit om ouderen in staat te stellen zo lang mogelijk comfortabel in hun eigen woning te blijven en veilig wonen.
“Belangrijk hierbij, maar bij alle genoemde punten, is om deze bevolkingsgroep te bereiken”, zo sluit Zoetendal af. “De huidige generatie 70- en 80-plussers wordt ook wel de ‘stille generatie’ genoemd. Ze zijn gericht op zelfredzaamheid. Maar wanneer blijkt dat bijvoorbeeld een op de drie nog thuiswonende ouderen moeite heeft om financieel rond te komen en geld dus de reden is om minder gezond te eten, dan hebben wij er als samenleving alle belang bij om daar verandering in te brengen en de helpende hand te bieden. Dus bijvoorbeeld de groep senioren die kiest voor gezondere voeding een lagere eigen bijdrage voor de maaltijdvoorziening te laten betalen. En zo onderzoeken we alle mogelijkheden om ouderen te verleiden om gezonder te gaan eten.”
