Cees de Wolff, Grytsje (Grytz) Melchers en ‘Boudewijn de Groot yn it Frysk’

HEERENVEEN - Cees de Wolff uit Oudeschoot is er al meer dan twee jaar mee bezig, maar zijn unieke project ‘Boudewijn de Groot yn it Frysk’ is bijna afgerond.

Kinderballade

Een dag na het interview met Cees en Grytz kom ik in een gezelschap terecht, waar ik over ‘Boudewijn de Groot in het Fries’ vertel, en wanneer ik begin over ‘de Kinderballade’, mijn persoonlijke favoriet en ook één van de liedjes die in het Fries is hertaald, declameert iemand uit dat gezelschap moeiteloos en uit het hoofd, het eerste couplet: ‘Hij was twaalf, had rappe leden, jongen uit de Hof van Eden. Als hij lachte, lachten luidkeels alle leeuweriken mee. Met zijn blikkering van tanden, met zijn marmerbleke handen leek hij op een tere engel uit een sierlijk bal masque. Hij kon klaterhelder zingen en zijn haar rook naar seringen. Oh hij was een waterprins die in zijn pak van goudlamee was ontstegen aan de zee.’ Het gezelschap knikt instemmend. Iedereen kent het. ‘De Leo Blokhuis van Heerenveen’ noem ik hem al jaren, maar het is duidelijk: Boudewijn de Groot is bekend bij iedereen. Zijn liedjes ook?

“Ik kende het niet”

“Ik had wel eens van de naam Boudewijn de Groot gehoord, maar kende de liedjes eigenlijk niet, zeker niet alles”, bekent Grytsje Melchers, zangeres van amper dertig, eerlijk en oprecht. Cees de Wolff, vijftiger, kijkt haar verbaasd aan en lacht. “Ik ben altijd al fan geweest van Boudewijn de Groot, al sinds mijn pubertijd.” Cees hoort bij de generatie, die de liedjes van Boudewijn door en door kent, ze waarschijnlijk heeft doorleefd. Want wie is er in de jaren zestig en zeventig níet volwassen geworden met ‘Verdronken vlinder’, ‘Testament van mijn jeugd’ en ‘Welterusten, mijnheer de president’? En, dichterbij in het verleden, wie kent niet het nummer ‘Avond’, dat ‘Bohemian Rhapsody’ van Queen een keer van de eerste plaats verdreef in de vermaarde Top 2000 aan het einde van het jaar? Al deze successen zijn van Boudewijn de Groot, één van de bekendste zangers van het betere Nederlandstalige lied.

Toegegeven, Boudewijn de Groot heeft al die liedjes lang niet allemaal zelf geschreven. De meeste liedjes zijn van de hand van anderen, vooral van boezemvriend Lennart Nijgh. Zo is ‘de Kinderballade’ geschreven door Gerrit Komrij. Maar het is allemaal wel Boudewijn de Groot, die het vertolkte. Ook toegegeven, de Top 2000 wordt als eindejaarspopfestijn vooral beluisterd en bekeken door mensen boven de dertig of veertig. Maar Boudewijn de Groot, inmiddels 74, maakt nog steeds albums (afgelopen maand kwam zijn nieuwste uit onder de titel ‘Even weg’) en er zijn weer plannen voor een theatertour met Henny Vrienten (Doe Maar) en George Kooymans (Golden Earring).

‘As artyst wurdt it neat my dy’

Cees de Wolff, telg van de beroemde familie De Wolff van het konstruktiebedrijf in Heerenveen, is altijd al fan geweest van Boudewijn de Groot. ‘Ik voelde mij ook altijd meer een artiest” zegt Cees, maar heit zei dan: ‘As artyst wurdt it neat mei dy. Dy fratsen, dat dochst mar as ’t dy sels rêde kinst’. Dus ik ben wel het familiebedrijf ingegaan. Maar ik schreef al jong ook cabaret- en liedteksten. Toen ik jaren geleden een nieuwe relatie kreeg, ben ik er pas echt verder mee gegaan. Anita zei styeeeds tegen mij: ‘Daar moet je wat mee doen’. En ik heb er wat mee gedaan.”

Cees begon aan het hertalen van Boudewijn de Groot. Niet letterlijk aan het vertalen, maar aan het hertalen. Dezelfde lading moest er in zitten, en in het Fries werkt dat heel anders dan in het Nederlands, vond Cees. “Sommige nummers, daar deed ik een eeuwigheid over. En maar nadenken, en maar nadenken. ‘Verdronken vlinder’ bijvoorbeeld, daar heb ik tijden over zitten nadenken. En ineens was het er. Ik reed in de auto op de A32, ergens bij de aflag Akkrum. Het was een soort van flits, een verbinding met de Hemel. Het moest ‘Fersopen protter’ gaan heten. Ik wist niet hoe snel ik thuis moest komen om de woorden op papier te zetten. Eenmaal thuis rolde de tekst er zo uit. Het was het eerste nummer dat ik hertaalde.”

In de maanden daarna volgden negen andere nummers. Het Land van Maas en Waal’, Naast jou’, Tip van de sluier’… ‘De fûnling fan it Amelân’, Ûnder ûs, ‘De berneballade’, ‘Lekker rêste, menear de presidint’, ‘As de reek út de kop fuort is’ en als laatste ‘Avond’, wat in de Friese hertaling ‘Moarntiid’ is geworden. Want het zijn hertalingen, geen letterlijke vertalingen. Dat werkt niet, volgens Cees de Wolff, het gaat er om zoals het nummer is bedoeld, al moet je wel zo dicht mogelijk tegen het origineel aan blijven zitten. Dat vindt zangeres Grytsje Melchers ook. Grytsje vormt sinds 2010 met Douwe van der Werff het duo Grytz & Grize, de ‘jonge blom’ en de ‘oude rot’. (Voor de oudere garde Friese popliefhebbers: Douwe trad ooit met Piter Wilkes op als ‘Okke Hel’, één van de eerste Friestalige popgroepen).

Cees de Wolff: “Ik heb vaker werk geschreven voor Grytz, ik kende haar goed genoeg om te weten, dat ik ‘Fersopen protter’ door haar wilde laten zingen. En ook bij een aantal andere nummers had ik Grytz in gedachten als zangeres. Grytz zingt ook ‘Moarntiid’.”

“Het was heel leuk om te doen”, zegt Grytz. “Ik raakte er heel enthousiast over, maar het was ook spannend, want het werk van Boudewijn de Groot voelt bijna als heilig, daar mag je niet aankomen. Ik heb de nummers eerst heel vaak beluisterd, om te weten wat Boudewijn bedoeld heeft. De muziek bestaat natuurlijk al en ik heb behalve te Friese tekst alleen mijn stem, waarmee ik het moet doen en waarmee ik deze liedjes uniek kan maken.”

En wat vindt Boudewijn de Groot, de Meester zelf, van dit alles?

“Hij zag het Friestalige project in het begin argwanend aan, kritisch als hij is”, zegt Cees. “Boudewijn hield de boot eerst af. Maar ik dacht, al is hij het er niet mee is, ik ga er wél mee door. Boudewijn is een ontzettende perfectionist. Maar toen hij het eerste nummer hoorde, de Friese versie van ‘Naast jou’ van Sipke de Boer, was hij helemaal om. Prachtig vond hij het, en bijna beter dan het origineel. Hij is er nu ook dichter bij betrokken. Boudewijn geeft ons altijd eerlijke commentaren en steunt het project nu waar hij kan. Het is zelden, dat Boudewijn zo enthousiast is, liet zijn vrouw Anja Bak ons weten. We mogen 16 december naar de Waalse Kerk in Amsterdam, naar het radioprogramma ‘Iconen van de Nederlandse popmuziek’ van Mark Stakenburg. Daar wordt een programma gemaakt met Boudewijn de Groot zelf en als gast van de gast, heeft Boudewijn gevraagd of wij daar iets willen vertellen over het Friese project. Zijn zoon Marcel en kleindochter Aysha zijn de andere gasten. Hij heeft Grytz gevraagd om ‘Moarntiid’ te zingen en dat doet ze saam met Douwe van der Werff op gitaar en Vincent van Dam op viool. We vinden het een hele eer.”

Albumuitgave

“Het is de bedoeling om de tien Friese nummers in mei 2019 op een cd te presenteren. Omrop Fryslân en Frysk.Fm willen daar graag iets mee doen. En een theatertour? “Wie weet, maar dan moeten alle andere Friese vertolkers wel mee kunnen doen”, bedenkt Cees de Wolff. Die ‘andere vertolkers’ zijn, naast Grytz, Sipke de Boer, Hendrik Waringa, Jan Nota, Jan-Dirk van Ravesteijn en Adri de Boer. “Een band hebben we al”, zegt Grytz. Onze eigen “Grytz & Grize band’.”

Op www.boudewijndegroot.frl staan alle liedjes en songteksten van ‘De Groot yn it Frysk’