Schaatsend journalist Harm van der Pal: “In boek dêr sit net ien op te wachtsjen”

SINT NICOLAASGA - Bij de Leeuwarder Courant vroegen ze Harm van der Pal of hij een verslagje wou schrijven van een skeelerwedstrijd.

FATALE DUIK

Hij kwam bij de krant toen hij weer wat was bijgekomen van een bijna fatale duik in het Tjeukemeer. De arts in het ziekenhuis schrok zich wild, toen hij hoorde dat Harm daar met een auto was gebracht. Drie gebroken nekwervels zaten nog aan één dun draadje vast. Een keer hard remmen zou dodelijk geweest zijn. “Ik koe net iens ja knikke”. Het duurde maanden voor de zaak helemaal geklaard was. Eigenlijk was de schaatscarrière van Harm van der Pal toen al voorbij.

Die schaatscarrière begon, toen hij als twaalfjarige jongen bijna een kortebaanwedstrijd in Bantega won. Enkel Riekele Heida van Scharsterbrug was hem de baas. Dat was leuk. Veearts Luitjens van Lemmer wilde hem wel meenemen naar HCH in Heerenveen.

PIETJE BELL

Het jongetje, dat tot zijn zesde amper sprak, omdat zijn ouders bij het gemaal van Echten woonden, werd als een soort reactie de bengel, de Pietje Bell, bij het schaatsen. De vrolijke noot in elke schaatsploeg waar hij in terecht kwam. Dat ging in razend tempo. Club. Gewestelijke selectie. Jong Oranje. “Jorrit Jorritsma wie trainer. We gienen elk wykein mei in fleantúch nei München en dan troch nei Inzell. Nei fiif wike hie Jorritsma it hiele jierbudzjet der troch jage.”

Niettemin trainden ze keihard door. Harm van der Pal kwam als zestienjarige in de kernploeg. “Dy Amerikaan Eric Heiden joech it oan, mear traine. Dat diene wy ek.” Elkaar kapot maken. Kotsend klimduinen in Schoorl. Succes. Twee keer werd de twee jaar oudere Hilbert van der Duim wereldkampioen. Harm was dan steeds de jonge reserve van de Nederlandse kernploeg. Mannen als Frits Schalij, Piet Kleine en Yep Kramer reden nog net wat sneller op het langere eind.

Harm van der Pal was op weg naar hun niveau. Reed als eerste na Ard Schenk een 39-er. Won de Friese selectiewedstrijd voor de IJsselcup. Hij vond het hele schaatsleven geweldig. Maar ook Pietje Bell is wel eens dwars. Topsporters hebben te maken met bondsbeleid. En bondsfunctionarissen denken heel anders dan schaatsers. Het liep wel eens uit de hand. Net als toen hij ineens met een geblesseerde lies, samen met Hilbert - wiens vrouw een baby kreeg - vanuit Inzell naar huis reed. Niet méér achterlatend dan een onder de deur doorgeschoven papiertje voor bondscoach Egbert van het Oever.

KOUD KNSB-BRIEFJE

Harms’ doorstoot naar de top stagneerde vaak door blessures, die soms ook door ‘lollig’ gedrag ontstonden. Tot en met de fatale showduik. Show? “Froulju…”

Na drie weken ziekenhuis schreef de KNSB een koud briefje naar zijn ouders. Trainingskleren inleveren, want Hein Vergeer komt in de ploeg. Harm nu: “Ja, foarsitter Quarles fan Ufford hat letter syn ekskuses oanbean, mar it hat my noait wer loslitten.”

Harm van der Pal, die als jongetje in 1968 al door zijn vader naar dat – wonderbaarlijke - kunstijs van Thialf werd gebracht, wilde het schaatsen niet loslaten. Maar z’n spieren waren ‘weg’. Bij de NK sprint eindigde hij niet meer bij de eersten . Reed de Elfstedentocht van 1986 op een kaart van een neef. Werd 38^ste, is later uit de officiële lijst geschrapt. Hij haalt zijn schouders op. “Ik hie him ek net ride moatten.” Geen eten en drinken. De ziekte van Pfeiffer kondigde zich aan. Het duurde tijden voor hij hersteld was. Het was het einde van zijn schaatsloopbaan.

GEEN VAK GELEERD

Harm van der Pal had geen vak geleerd. En het schaatsen had hem geen cent opgeleverd. Hij had intussen wel het verzoek van de Leeuwarder Courant gekregen om kleine stukjes in de rubriek ‘Sportspotjes’ te schrijven: Harms’ Hoop. Kritisch op al dat formalisme in de schaatswereld. De rest kwam vanzelf. Freelance sportjournalist bij Telegraaf, het ANP, Leeuwarder Courant, Omrop Fryslân, later het schaatsblad ProSkating. Vlogger bij TVM. Meestal over schaatsen, maar ook volgde hij de voetballers van Groningen en Heerenveen.

Een turbulent bestaan. “Stress ek. Jim seagen it net, mar it ANP woe altyd daliks it stikje maraton ha. Dan moast ik rap skriuwe”. Dat anderen het niet zagen, lag aan de manier waarop journalist Van der Pal werkte. Hij danst cynisch en komiek door de sportwereld. Lijkt afstandelijk, maar kent iedereen van haver tot gort. Eerst omdat hij iedereen nog kende. Later omdat hij een ideale netwerker is. Stelt hele dunne vraagjes, maar gaat wel steeds door.

Vier jaar geleden kreeg hij een beroerte. Is daar voor de zoveelste maal goed van afgekomen, maar hij (59 intussen) doet het wel wat rustiger aan. Hij heeft de schaatswereld zien veranderen van zo’n negenduizend licentiehouders worldwide naar nu zo’n duizend. Een kleine wereld. Maar wel zíjn wereld. Hij zou dat eigenlijk eens moeten beschrijven. “In boek? Nee, dêr sit net ien op te wachtsjen.”