Column Josko-Corona als complottheorie
Voor mij is de wetenschap het grootste goed dat ons als mens ter beschikking staat (oké, als ik eerlijk ben, het op één na grootste goed). Ook als de wetenschap complex, moreel neutraal én voorlopig blijkt te zijn. Lang werd aangenomen dat een atoom het kleinste deeltje was dat bestond. Dit bleek niet te kloppen. Je kunt atomen splitsen in kleinere deeltjes. Je krijgt dan een rotklap op de koop toe. Dit brengt ons bij het andere punt: wetenschap is moreel neutraal. Je kunt door een atoom te splijten energie opwekken en ziekenhuizen van stroom voorzien, je kunt er ook een bom van maken en die op Hiroshima gooien. Wetenschap kent -in zichzelf- geen ethische component. Ik bedoel hiermee dat wetenschap geen onderscheid kent tussen goed of kwaad. Het steriele laboratorium waarin onderzoek wordt gedaan naar de mogelijkheden om een schaap te klonen is niet de ideale plek voor een groepsdiscussie over de ethische consequenties ervan.
Toch zou niemand van ons graag in een wereld leven zonder wetenschap. De kans dat je de kleuterleeftijd zou doorkomen zou aanzienlijk kleiner zijn dan nu het geval is. Maakt dit de wetenschap heilig? Voor mij niet. Als uitkomsten van onderzoeken haaks staan op mijn gezond verstand trek ik ze in twijfel. Dit betekent niet dat ik GSM-masten in brand steek. Ik ken de theorieën, maar ik zie daarin geen enkele serieuze link tussen 5G en de verspreiding van corona. Dat betekent niet dat ik vanavond ga slapen met mijn telefoon onder mijn kussen. Al sinds de aanschaf van mijn eerste mobiel zegt mijn gezond verstand me dat dit niet handig is. En als zelfs telefoonmaatschappijen waarschuwen om niet met je telefoon op je nachtkastje te gaan slapen, kan het geen kwaad daarnaar te luisteren. Maar dit heeft niks te maken met corona.
Terug naar die tandarts. De man waarmee ik begon. Het gaat mij niet om een moreel oordeel over hem. Het gaat mij erom dat we zelf leren nadenken. Een tandarts ontleent zijn bestaansrecht aan cariës, een moeilijk woord voor tandbederf. Gaatjes komen in de dierenwereld zelden voor. Waarom hebben mensen wel een tandarts nodig? Dit zou zomaar te maken kunnen hebben met een eenzijdig eetpatroon. Vrijwel alles wat we naar binnen werken bevat tarwe. Tarwe zit in je pannenkoek, in je macaroni, in je spaghetti, couscous, bier, ontbijtgranen, in onze koekjes en in je brood. Tarwe is een koolhydraat en koolhydraten liggen ten grondslag aan het ontstaan van cariës. Moeten we de tandartsen nu beschuldigen van een wereldwijd complot? Of de boeren die de tarwe verbouwen? Het is goed om in het achterhoofd te houden dat ze tegelijkertijd voorkomen dat de wereld verhongert. Ik denk dat we niet naar anderen hoeven te wijzen, maar zelf ons huiswerk moeten doen. Bang voor obesitas? Is het écht nodig dat alle maaltijden op een dag tarwe bevatten? Daar heb je geen voedingscentrum voor nodig. Ik gebruik mijn gezond verstand. Bang voor 5G? Doe je mobiel weg, als iedereen je voorbeeld volgt is ieder GSM netwerk op den duur overbodig. Maar begin alsjeblieft bij jezelf en blijf van de zendmasten van een ander af. Vertrouwen in het RIVM? Zeker weten. Het sluit prima aan bij wat mijn gezond verstand al zegt. Natuurlijk. Het blijft complex. En wetenschap blijft per definitie voorlopig. En niet iedereen is in het bezit van dezelfde hoeveelheid gezond verstand. Daardoor voelt dit misschien een beetje als een los eindje. Om die reden sluit ik af met een uitspraak uit de theologie: de werkelijkheid waarin we leven is veelkleurig. Daar hoeven we niet weemoedig van te worden, we mogen ons erover verwonderen.
Foto: Jolanda Siemonsma Fotografie
