De Scheepsmaatjes zorgen voor verbinding - Kerk & Mensen met een verstandelijke handicap ontmoeten elkaar

Meteen maar starten met het antwoord op de vraag wat het project De Scheepsmaatjes nu precies inhoudt. “In het jaar 2000 werd de eerste dag voor De Scheepsmaatjes georganiseerd door de PMVH, Parochies & Mensen met een Verstandelijke Handicap, zoals het toen nog werd genoemd”, weet Greetje Hoekstra als voorzitter van de werkgroep. "Het project om ‘iets’ te organiseren voor een groep mensen met een geestelijke beperking. was het initiatief van Ciel Huitema uit Bolsward. Ciel schreef een doctoraalscriptie voor haar opleiding pastoraal werker over het onderwerp. Zij had contact met mensen die haar vertelden dat ze een kind met een verstandelijke beperking hadden die binnen de parochie ‘niet gezien’ werden."

Niet wegkijken
Greetje: “Sterker nog: dat deze kinderen weggekeken werden. Als ouders deze kinderen meenamen naar de kerk, werd er al snel achterom gekeken als ze geluid maakten. Omdat ze iets leuks vonden. Ouders voelden zich heel vaak niet meer op hun plek door negatieve opmerkingen van andere parochianen.”

Kortom, toen werd dus de PMVH opgericht met als hoofddoel dat de parochies de mensen met een verstandelijke beperking beter leren kennen. Een van de projecten die ontstond was om met elkaar een boottocht te organiseren. De opgave daarvoor was zo overweldigend, dat de aangeboden rondvaartboot alleen niet genoeg was en er, met een oproep aan parochianen voor bootjes, nog een hele armada van volgbootjes met allemaal blijde mensen achteraan voer.

Drie parochies 
Ondertussen is een werkgroep uit de Sint Antonius van Padua-parochie uit Blauwhuis, Heeg, Roodhuis en Sneek, heel actief met de organisatie. Ook de Heilige Titus Brandsma- parochie uit Bolsward, Witmarsum, Makkum en Workum en de Heilige Christoffel-parochie uit Joure, Sint Nicolaasga/Sloten, Woudsend, Bakhuizen, Balk en Lemmer doen er enthousiast aan mee.

Die werkgroep organiseert tegenwoordig een keer in de twee jaar een ‘Scheepsmaatjesdag’, vanuit steeds weer een andere locatie. Daarbij wordt aan de lokale diaconie gevraagd om de dag mee te helpen organiseren en aan de PCI’s (Parochiële Caritas Instellingen) van alle parochies om een financiële bijdrage te leveren.

Activiteiten rondom een Bijbels thema
Elke Scheepsmaatjesdag staat een Bijbels thema centraal. Om het thema worden dan allerlei activiteiten georganiseerd. De dag duurt meestal van tien uur ’s morgens tot vier uur ’s middags en wordt afgesloten met een viering waarvoor ook de pastoor, koor en parochianen van de organiserende parochies worden uitgenodigd. Alles van de dag komt dan terug in de viering. Vaak krijgen de deelnemers ook nog iets mee als kostbare herinnering aan de dag. Verder is er een terugkomdag, waarbij samen foto’s worden bekeken en er ook filmpjes van de dag de revue passeren.

Ouders voelden zich heel vaak niet meer op hun plek door negatieve opmerkingen van andere parochianen

“Aan elk Scheepsmaatje is een maatje verbonden", legt coördinator Annie Gerritsma uit. "De laatste gaat dan de hele dag mee met het Scheepsmaatje. Hierdoor ontstaan vaak contacten die niet alleen beperkt blijven tot de ene Scheepsmaatjesdag. Mensen bellen met elkaar, sturen een kaartje of drinken een kopje koffie met elkaar.”

Werd het hele Scheepsmaatjesproject oorspronkelijk opgezet voor louter alleen mensen met een rooms-katholieke achtergrond, tegenwoordig gaan ook mensen van buiten de parochies wel mee. De PMVH is inmiddels geen PMVH meer, maar KMVH, Kerk & Mensen met een Verstandelijke Handicap.

Bootvluchteling Omar
De beide dames vertellen enthousiast over de laatste Scheepsmaatjesdag met als thema ‘Alles wat je aandacht schenkt, groeit’. Het werd een onvergetelijke dag aan boord van de Toerist VI uit Sneek. “We begonnen die dag met koffie en appelgebak. Amper aan boord gebeurde er iets op het water. Een bootje kwam aangevaren, al toeterend en met een man die om hulp vroeg. Een bootvluchteling."

"De man is koud en verdrietig. Hij mag aan boord van de Toerist VI en wordt gastvrij onthaald met koffie en ook appelgebak. Er wordt voor warme kleding gezorgd. Alle Scheepsmaatjes omringen de bootvluchteling met Liefde. Omar, zo heet hij, leert met behulp van een memoryspel Nederlands, een spel dat de Scheepsmaatjes met hem spelen. Troubadour Sipke de Boer zingt zeemansliedjes en kapitein Sibbele heet Omar van harte welkom."

Aan het einde van de rondvaart ging de hele groep op de foto. Sommige Scheepsmaatjes hadden wel in de gaten dat het een spel was; anderen niet of minder. De dag werd afgesloten met een slotviering in de kapel van het Bonifatiushuis, waarbij parochianen, ouders en belangstellenden konden aansluiten.

Wie is er nu beperkt?!
Greetje Hoekstra en Annie Gerritsma vinden allebei dat je met het organiseren van een dergelijke dag een gelukkig gevoel krijgt. "Het zijn inderdaad de kleine dingen die het doen. ‘Hé, de zon schijnt vandaag en de wind waait door mijn haar’, zei een Scheepsmaatje die dag. Misschien zien wij dat wel niet eens meer, maar de Scheepsmaatjes wel. Wie is er nu beperkt?!"

Tekst: Henk van der Veer
Foto’s: Henk van der Veer en Scheepsmaatjes