Expositie over het Friese zeevaartonderwijs: “Een zee aan kennis”
“Eens een WBS-er, altijd een WBS-er!” Het is een gevleugelde uitspraak onder studenten en oud-studenten van de zeevaartschool op Terschelling. Het Maritiem Instituut Willem Barentsz - want zo heet de school tegenwoordig - bestaat dit jaar 150 jaar en heeft al die tijd zeelieden opgeleid die maar wat graag worden aangenomen. Hoe dat kan? In de expositie Een zee aan kennis in het Fries Scheepvaart Museum, vind je het antwoord.
De tentoonstelling laat zien hoe de opleiding al sinds de oprichting weet mee te bewegen met de ontwikkelingen in de scheepvaart. Het zeil verdween, de stoomketel kwam en ging en tegenwoordig kun je een grote dieseltanker al bijna niet meer beladen en besturen zonder digitale middelen. Dat zie je terug in het onderwijs.
Simulatoren
Sjoerd Bonnema studeerde begin jaren 2000 aan de zeevaartschool op Terschelling, en werkt er tegenwoordig als teamleider. “In mijn tijd hadden we wel een simulator, maar buiten beeld hing dan een poster van een tanker waar je tegenaan keek, dat bewoog niet.” Nu is er een simulatorcentrum met de meest geavanceerde technologie. “Daarin kunnen we de studenten levensecht trainen om de haven van Rotterdam binnen te varen. Dat is wel een groot verschil.”
Als bezoeker kun je dat zelf ervaren met een machinekamersimulator van het MIWB. In de virtuele omgeving loop je door een machinekamer, kun je afsluiters bedienen en werktuigen opstarten. In de tentoonstelling zie je ook oude leermiddelen, zoals een sextant, een passer en een zandloper. Daarmee leerden studenten eind 19e eeuw navigeren.
De verandering in onderwijsmiddelen zag ook Piet Sytema. Hij studeerde begin jaren ’70 aan de zeevaartschool. “In de machinewerkplaats stond een dieselmotor, maar ook een stoommachine met een Schotse ketel. Die was toen al antiek.” Sytema noemt zijn tijd aan de zeevaartschool zijn ‘tweede opvoeding’. “Je wordt heel snel zelfstandig, en je leert er omgaan met andere mensen. We sliepen op het internaat met 40 man op een slaapzaal, dus je was altijd in gezelschap. Dat vormt je.”
Expositie over het Friese zeevaartonderwijs - Foto aangeleverd FSM
Het eiland als groot schip
Hoewel studenten nu een eigen kamer op de campus hebben, is het leven daar nog steeds vormend, vindt Roseline Lamers. Zij begon in 2024 aan haar studie op Terschelling. “Veel studenten blijven in het weekend op het eiland. Dat is ook een goede voorbereiding, eigenlijk zit je hier op een groot schip. Je moet het wel met iedereen kunnen vinden, want verder kun je ook niks.” Teamleider Bonnema beaamt dat: “De mentaliteit van zeevarenden wordt hier al gevormd. Negentig procent van de docenten heeft zelf ook gevaren. Ze vertellen veel uit de praktijk en zijn echt gedreven om hun kennis over te dragen. Ik denk dat dat toch ook wel maakt dat we goeie mensen afleveren.”
Waar al die oud-studenten dan terecht komen? Op een wereldkaart in de tentoonstelling hebben ze met een speld hun meest exotische bestemming gemarkeerd. Ze varen overal.
Een zee aan kennis, Fries zeevaartonderwijs toen en nu is nog t/m eind maart 2026 te zien in het Fries Scheepvaart Museum in Sneek. Het museum is op eerste kerstdag en nieuwjaarsdag gesloten. Zie voor tickets en openingstijden: www.friesscheepvaartmuseum.nl
Expositie over het Friese zeevaartonderwijs - Foto aangeleverd FSM
Activiteiten in januari en februari - t/m 4 januari: Kinder-kerstparcours: hoe vier je kerst aan boord? - t/m 11 januari: Expositie Frij op it wetter, door kunstenaars van FRIA - 14 januari: Lezing van Age Bakker over De Weduwen van Lemmer - 15 januari: Dag van de Elfstedentocht, o.a. over de warme band van het koningshuis met de Elfstedentocht, en een gesprek met Henk en Sytse Kroes. - 17 januari: Dungeons & Dragons, spelavond en theaterworkshop. - 11 februari: Lezing van Gerben Groenhof over de NV Friesche Kofscheepsreederij - 23 t/m 27 februari: Zeebonken en stormzeilers (Help pake en beppe de vakantie door!)
Schitterende novembermaand
Het mediakunstproject WALFISK in de binnenstad in Sneek was voor het Fries Scheepvaart Museum de perfecte afsluiting van een heel succesvolle novembermaand. “Door Open Museum Maand en WALFISK hebben we in de maand november meer dan 7.000 bezoekers mogen verwelkomen,” zegt museumdirecteur Hester Postma trots. “Met De Week van de Walvis sloten we onze programmering aan op de schitterende sfeer in de stad. Erg fijn dat we door deze samenwerking kunst, cultuur en maritieme geschiedenis onder de aandacht van zo’n breed publiek hebben kunnen brengen.”
Lees ook
