Voortgang biografie verzetsman Willem Santema (1902-1944)
Het was de bedoeling dat de biografie op 15 april 2020, precies 75 jaar na de bevrijding van Sneek, zou worden gepresenteerd. Bak stuitte tijdens zijn onderzoek echter op meer materiaal dan hij had verwacht. Santema bleek in de jaren dertig meer dan honderd columns voor het weekblad Land en Volk te hebben geschreven. Deze artikelen, geschreven van 1936 tot 1939, vormen een fascinerende spiegel van zowel Santema’s persoonlijkheid als zijn politiek-maatschappelijke opvattingen in jaren van toenemende oorlogsdreiging.
Ook het onderzoek naar Santema’s verzetsactiviteiten bleek tijdrovender dan gedacht. Een onbekend document, dat wordt bewaard in Washington, in de ‘U.S. National Archives and Records Administration’, wierp nieuw licht op Santema’s verzetsbestaan en gaf aan het onderzoek een nieuwe wending. Het Amerikaanse rapport legt op zeldzaam treffende wijze zijn verzetsnetwerk bloot. Bak: ‘Santema blijkt zeer actief te zijn geweest in de hulp aan gecrashte geallieerden vliegeniers en we mogen aannemen dat hij via dit pilotenwerk bij Trouw en de Raad van Verzet is terechtgekomen.’
Vanwege deze en mogelijk nog andere vondsten is besloten het onderzoek met enkele maanden te verlengen. Ook krijgt het boek meer pagina’s dan eerder geraamd. De biografie geeft niet alleen een beeld van Santema’s rol binnen het verzet, maar schetst tevens de wording van de verzetsman. Wat bewoog hem om zich actief tegen de bezetter te keren? Zelfs 75 jaar na de oorlog zijn dit soort levensbeschrijvingen van Friese verzetsmensen nog schaars. Voor het extra onderzoek wordt momenteel gezocht naar aanvullende financiering.
Peter Bak (1963), uit het Noord-Hollandse Sint Pancras, schreef meerdere boeken over verzetsblad Trouw. In 2018 publiceerde hij een boek over kamp
Haaren 1941-1944. Zijn biografie van Willem Santema zal na de zomer verschijnen.
