Basten Jellesma in zijn element tijdens de Visserijweek Workum
Basten Jellesma (18) uit Workum wilde eigenlijk kraanmachinist worden, net als zijn vader. Totdat hij in aanraking kwam met ‘De Jonge Vissers Onder Zeil’. Daar leerde hij zeilen, vissen onder zeil en samenwerken. Toen hij ook nog een paar keer een weekje met een kennis mee mocht op een kotter ging het roer om. Aan ROC Friese Poort op Urk volgt hij de opleiding Stuurman Werktuigkundige Visserijschepen. Met het diploma op zak kan hij straks schipper worden, machinist of gewoon visser. Dat laatste heeft zijn voorkeur. Werken met je handen, dat is het. Volgens Basten.
Al op vrij jonge leeftijd scharrelde Basten Jellesma tijdens de Visserijdagen rond tussen de schepen, verleende hand- en spandiensten en hoorde al snel van de ‘De Jonge Vissers Onder Zeil’. “Mijn betovergrootvader viste met een Staverse jol. Voordat de Afsluitdijk er was”, vertelt Basten. “Met de ST50 de Zuiderzee op, vanuit Stavoren. Die oude scheepjes trokken me aan. En dat er vroeger mee werd gevist. Dat wilde ik ook. Onder zeil nog wel. Dat heb ik geleerd, en in teamverband werken. En de geschiedenis gelezen. Dat vind ik nog steeds mooi, trouwens. Van de schepen die vroeger op de Zuiderzee voeren de historie lezen, wat er allemaal mee is gebeurd, welke eigenaren hij heeft gehad. Daar kan ik zo een halve dag zoet mee zijn. Een kennis van mijn ouders is visser. Hij hoorde van mijn interesse en vroeg of ik een weekje met hem mee wilde. Dat was erg leuk. Ik ben naderhand nog een paar keer een week mee geweest en toen was ik helemaal verkocht.”
Werk zat
De opleiding duurt drie jaar. Basten zit in het tweede jaar. “Ik vind visserman een mooi beroep. Je bent in de natuur, op het water. Je bent van weinig mensen afhankelijk en je hebt een bepaalde vrijheid. Ook al is dat ook niet helemaal waar natuurlijk, want je hebt wel veel regeltjes waar je je aan moet houden. Een hele dag achter een bureau zitten of in de auto onderweg is niets voor mij. Ik moet wat doen. Bezig zijn.” Volgens hem is er werk zat in de visserij. “Er is een tekort aan vissers. Er zijn er genoeg die een mannetje nodig hebben.” Ondanks dat valt het animo voor de opleiding tegen. “We hebben de grootste klas, maar zitten maar met negentien mensen in het lokaal.”
Ervaring
De keuze is reuze zouden we bijna zeggen, want als visserman kun je je beroep uitoefenen op het IJsselmeer, maar ook de op de Waddenzee, Noordzee en de Atlantische oceaan. De Nederlandse kotters zijn gespecialiseerd in de boomkor-, borden- en flyshootvisserij. De boomkorvisserij is vooral geschikt voor de vangst van garnalen, tong en schol. Het belangrijkste visgebied van kotters met een boomkor is de centrale en de zuidelijke Noordzee en de Waddenzee. Dat laatste gebied vooral om dat een garnalenkotter ook onder de boomkorkotters valt. Een andere groep is de grote trawlers. Deze kunnen de gevangen vis direct invriezen en verpakken, al dan niet na bewerking. Deze schepen zijn daarom in staat zeereizen van vier tot zes weken te maken. Nederlandse trawlers vissen vooral in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan op haring, makreel, horsmakreel en blauwe wijting.
Basten: “Ik zou kiezen voor het IJsselmeer. Dat is gevarieerder want in het palingseizoen ben je met palingfuiken bezig en als dat voorbij is vis je met netten op snoekbaars, baars, witvis en krabben. Je doet niet het hele jaar hetzelfde. Dat vind ik wel mooi.” Basten spreekt uit ervaring, want hij heeft al wat uurtjes gemaakt als visser. “Ik ben vorig jaar in de zomervakantie met een IJsselmeervisser mee geweest en heb ook een paar weken met een ander op de Noordzee gevist. Beide visserijen vind ik mooi. Waar, maakt me niet zo veel uit. Zolang ik maar kan vissen. Maar stiekem misschien toch op het IJsselmeer. Niet omdat het binnenwater is en je elke avond thuis bent, maar omdat je meer met je handen doet. Vissen op het IJsselmeer is minder mechanisch.”
De Jonge Vissers Onder Zeil
De Jonge Vissers Onder Zeil varen op twee Staverse jollen van van Stichting De Staverse jol: de ST48, gebouwd in 1894 en de HL90, gebouwd in 1901. Beide scheepjes hebben Workum als thuishaven. Scheepjes, want een Staverse jol behoort met zijn lengte van zes tot zeven meter tot de kleinste houten vissersboten. Maar daardoor vormen ze ook het ideale opleidingsscheepje voor jonge mensen. Binnen De Jonge Vissers Onder Zeil is een groep van tussen de twaalf enveertig jaar actief. Een paar keer per jaar, zoals tijdens de Visserijweek Workum, wordt er met de twee Staverse jollen op traditionele en duurzame wijze gevist. Onder zeil natuurlijk. Naast vissen wordt geleerd hoe netten moeten worden gerepareerd, wordt er geknoopt en gesplitst en wordt er onderhoud aan de schepen gepleegd. En wordt er met de Staverse jollen gezeild tijdens de verschillende jaarlijkse wedstrijden op het IJsselmeer. Dit jaar bestaat de stichting tien jaar. Het jubileum is op 1 mei uitbundig gevierd met ‘het Grote Jollenfeest’, geopend door Viswijvenkoor Grietje Sprot.
Tekst: Richard de Jonge
Foto’s: koos Haantjes
