Jonge schaatser Sil van der Veen: “Yn de topsport myn eigen wei fine”

Door: Douwe Bijlsma 28 nov 2023, 10:15 Sport
Johan Brouwer
Sil van der Veen
Sil van der Veen

JOURE - Sil van der Veen uit Joure is achttien jaar en investeert enthousiast en intensief in zijn toekomst. Maar als je dan vraagt hoe die toekomst er precies uit zal zien, dan weet hij dat niet concreet. Dat hebben al die meisjes en jongens, die een topsportcarrière als uitgangspunt voor die toekomst nemen. En Sil weet bovendien dat het pad naar een toekomst als topschaatser glibberig is.

Want Sil van der Veen heeft voor het schaatsen gekozen. Al moet je dat kiezen ook weer niet letterlijk nemen. (Top)schaatsen is namelijk voor een groot deel een familiehobby. Ook bij Sil. Heit Bertjan van der Veen noteerde drie keer een nationale marathonschaatstitel op kunstijs in het begin van deze eeuw, toen ook de alternatieve Elfstedentocht een prooi van de marathonschaatser werd. 

Na zijn schaatscarrière was Van der Veen trainer/coach van enkele marathonploegen. Bij Jillert Anema, waarvoor hij als schaatser nog had gereden, later bij Bouwselect, samen met zwager en ook oud-marathonrijder Piet Hijlkema. En die heeft dan ook weer een dochter die aan de poorten van het topschaatsen snuffelt. Het betekent voor Sil dat hij opgroeide in een familie waarin veel over schaatsen werd gesproken. En dan kun je bij de atletiekvereniging Horror in Sneek hebben rondgelopen, dan kun je in de Flitsklasse op het Sneekermeer je zeilopleiding hebben gehad, Sil ging toch, toen hij dertien jaar oud was, schaatsen. 

Erfskip
Een sport die je erft. Waarschijnlijk ook doordat de ouders het in een vroeg stadium al hebben over ‘niet te veel voorop zitten’, ‘afzetten met de hele schaats’, ‘in de bocht de heup indraaien’ en ga zo maar door. En al zegt heit dat hij zich er niet mee heeft bemoeit, Sil knikt achter zijn vaders rug. Tuurlijk wel.

Al bemoeit Bertjan zich er nu natuurlijk niet meer mee. Want Sil is opgenomen in TalentNed. Een organisatie die de talenten in schaatsen en wielrennen begeleidt. Sil is natuurlijk ook begonnen bij de schaatsclub De IJsster uit Sneek. Op de kunstijsbaan Thialf. Hij is nu eenmaal geboren in de vrijwel ijsloze winterperiodes waarin we nu al jaar en dag zitten. Hij luistert verwonderd naar de verhalen van de ‘oude’ mannen over stevige winters en sfeervolle kampioenschappen op natuurijs. 

Vanaf dat hij bij De IJsster zat is Sil telkens op zijn schouder getikt. ‘Kom bij ons’. Dus verhuisde Sil naar het gewest Fryslân. Later kwam hij bij de talentgroep Noord. En daar werd hij alweer op het schouder getikt. ‘Kom bij ons, TalentNed’. En toen moest hij wel even nadenken. 

Enschede
Want daar waar vrijwel alle schaatsers die wat boven het maaiveld uitsteken op Thialf in Heerenveen trainen en opgeleid worden, zit TalentNed in Enschede. Daar zitten alle aangesloten junioren uit het hele land in een appartementencomplex. Ze moeten zelf eten kopen, en klaarmaken. En de boel netjes houden. Ze maken elkaar verantwoordelijk. Ze gaan ook gewoon naar school, naast twee keer per dag een training op de Enschedese ijsbaan.

Voor die andere jongeren die uit het gehele land komen maakt dat niet veel uit, maar Sil van der Veen had ook thuis kunnen blijven en op Thialf blijven trainen. Dus toen hij moest kiezen dacht hij: ‘als ik ja zeg tegen TalentNed zit ik niet meer in mijn beschermde omgeving, niet meer thuis’. Al maakt mem in het weekend als hij ‘thuis’ komt natuurlijk nog wel een lekker potje boerenkool klaar, maar voor de rest van de week moet hij het zelf uitzoeken. Het was een moeilijke keuze. Sil: “Mar ik tocht dit is better foar my. Dêr wurd ik selssstanniger fan, dan lear ik ek oare dingen fan it libben. Ik wol minsk wurde. Ik wol it besykje.” Dus hij ging naar Enschede.

Dat gaat tot nog toe prima; hij zit er lekker in zijn vel. Bekend bij jeugdige topsporters is dat als je het op school goed doet, je prestaties beter worden. En andersom, als op het ijs de prestaties goed zijn, dan gaat het op school ook goed. Bovendien, en dat was natuurlijk ook een belangrijk gegeven, Sil heeft nu de beschikking over een aantal goede trainers. 

Er zijn bij TalentNed, dat ook in wegwielrennen en mountainbiken doet, namelijk heel veel begeleiders. Die werken onder aanvoering van directeur Gerard Kemkers. Hij was ooit de opleider in Nederland van de schaatsgeneratie Kramer/Wüst. Sil heeft overigens meer te maken met de schaatscoaches Stefano Donagrandi en Arjen van der Veen. Die bij de kwalificatie voor de World Cups ook al een aantal junioren konden inzetten; ze presteerden goed. Sil heeft er, voor de televisie, even goed naar gekeken. “Leuk om te sjen. It jout ek motifaasje. En ik lear der fansels in hiel soad fan.” 

Leren
Hij leert nog veel meer van zichzelf. Schaatsers hebben bijvoorbeeld allemaal dat hun echte voorbereiding op het schaatsseizoen in de zomer toch een vraagteken is. Hoe kom je uit die zomer. “No, it fytsen gie wol goed.” Maar je komt dan toch met vraagtekens op het ijs te staan, want dan moet je de techniek, heel belangrijk in het topschaatsen, weer wat onder de knie krijgen.

En ook dat ging eigenlijk best lekker. Sil van der Veen voelt zich een 5 km rijder. Dat zijn jongens die met de 500 meter moeite hebben. Sil heeft als persoonlijk record 39,7 staan op die afstand. “Net goed. Mar it is wol in hiel wichtige ôfstân, dus it moat goed. En dat makket my dan wer nerveus en dan bin ik te hastich, te wyld.” De 1,53 op de 1.500 meter is alleszins redelijk, de 6,49 op de 5 km is goed. Kortgeleden kwam er een nieuw persoonlijk record op de 3 km in 3,54. 

“Ja, skema ride he. Ik kin frij goed rondes efter elkoar deselde tiid ride. Mar dan is it risseltaat soms, fyn ik, noch te stadich. Dus ik tocht ik begjin wat hurder. Dat bruts my de lêste rontsjes op, doe wie’k wol hiel kapot. Mar ik koe noch wol genôch om in goede tiid te riden.” 

Schema rijden. Ook als je dan een lange afstand rijder bent, is het begin het aller moeilijkst. Een keuze maken in hoe snel je de eerste rondjes wilt rijden en kun je dat volhouden. Denken, 30 is te hard, 32 te langzaam. Denken en durven. Sil: “Ja, je moat witte hoefolle enerzjy je der yn stekke kinne, wat sit yn je lichem.” Die term bewijst dat Van der Veen bij Kemkers zijn opleiding krijgt… 

Een 5 km gaat niet enkel om het begin, ook om de voortzetting. Dat is een eenzaam avontuur. Waar denkt Sil aan tijdens een 5 km? “It oantal slaggen op it lange ein telle. Goed útkomme by elke bocht, sadat je gjin ekstra slach hoege te meitsjen.” En kijken naar het bordje met je rondetijd dat de coach omhoog houdt, dan weet je dat je goed zit. Elke 5 km is weer een avontuur. 

Avontuur
En avontuur wil Sil van der Veen veel meer beleven. Daarom werkt hij aan zijn toekomst als schaatser, al weet hij niet hoe die toekomst eruit ziet. “Ik sjoch wol.” Ach, iedere jonge schaatser droomt van een wereldkampioenschap. Sil ook. En of dat nu op de WK afstanden is, of op het WK allround, hij ziet wel waar zijn schip uitkomt. Het is investeren in een onzekere toekomst, want van de tien talenten komen er misschien één of twee echt doorheen, al ligt dat percentage bij TalentNed wel wat hoger. “Oeral op de wrâld 5 km-ers ride, dat is myn ideaal.”

En zijn andere toekomst, wil hij ook nog wat doen naast of na het schaatsen. Hij ziet wel. Het belangrijkste is zijn schooldiploma halen, dat is zijn investering nu. In de sfeer van de websites maken. “Mar oan auto’s sleutelje fyn ik ek moai.” Alles naast elkaar. Alleen is schaatsen nu prioriteit.

Hij zit in een gemeenschap waar ze allemaal ook die prioriteit hebben. Waar ze nu elke dag samen moeten beslissen tussen spruitjes en bloemkool, zijn ze dan op het ijs ineens keiharde concurrenten. Sil haalt zijn schouders op, dan moet de gezelligheid, plezier en gezamenlijke investeringsdrang maar even aan de kant. Want dan gaat het om zijn eigen schaatstoekomst.

Tekst Eelke Lok
Foto Johan Brouwer

Johan Brouwer
Tekst: Douwe Bijlsma