50 jaar terug in de tijd

“Het is een absoluut record. Een wereldrecord.” Was getekend, Jan Bosma, bestuurslid van de Friese Elfsteden Rijwieltocht Vereniging in Bolsward. Bosma doelt op het aantal inschrijvingen voor de 40e editie van de Fietselfstedentocht. Dat zijn er dit jaar 4558 – zo’n tweeduizend meer dan het jaar ervoor. “Waar ter wereld vertrekken 4500 fietsers ’s morgens in de vroegte voor een tocht langs elf steden over meer dan 200 kilometer. Dat is toch uniek”, aldus Jan Bosma in het Bolswards Nieuwsblad.


Tonny Eyk en Fred Oster

Musicus en tv-bekendheid Tonny Eyk is een van die 4500 deelnemers. Niet voor het eerst, overigens. Hij vertelt erover in het magazine PS Sport. “Het is geweldig, het is gezellig en soms... Soms voel je je net Eddy Merckx.”

Eyk heeft zijn eerste deelname te danken aan een verloren weddenschap, maar hij was naar eigen zeggen “meteen verkocht”. Het volgende jaar stapt hij op “met een verschrikkelijk punthoofd van de berenburg.” Want ondanks een piekfijne voorbereiding, rijden Tonny Eyk en zijn fietspartner Fred Oster, ook een tv-persoonlijkheid in die dagen, elkaar figuurlijk in de wielen. “Omdat we topfit aan de start wilden verschijnen, zouden we in Bolsward zelf gaan slapen”, leidt Eyk de anekdote in. "Dat liep niet helemaal goed af. Fred 'wist wel wat'”, schrijft Eyk. “Krankzinnig ben ik geworden. Helemaal krankzinnig. Had die gozer kamers gehuurd precies boven de discotheek.” Beide heren kunnen de slaap niet vatten en komen op het lumineuze idee om ‘even een berenburgje te nemen’. “Dan kunnen we tenminste slapen”, is de gedachte. De rest van het verhaal laat zich raden.

Corrie de Groot droomt van de 50

De Fietselfstedentocht van 1975 is de 29e na-oorlogse editie. Corrie de Groot voltooit alle 29. De Leeuwarder Courant portretteert de markante Bolswarder in aanloop naar het pinksterweekend. De Groot spreekt van ‘het hoogtepunt van het jaar’ als het over de Fietselfstedentocht gaat. “Om deze tijd is Friesland op z’n mooist, en om dan dat hele eind door het land te fietsen..”, laat hij optekenen. “Elk jaar wordt die fietstocht mooier voor mij. Vroeger deed je het om de snelheid, maar hoe ouder je wordt ,hoe meer je er echt van gaat genieten”, zegt de dan 50-jarige De Groot.

In 1947 stapte hij voor het eerst op. “Dat was eens, maar nooit weer”, is zijn gedachte na afloop. Dat blijkt verre van waar, want de jaren daarna is hij iedere editie van de partij, tussen het melken door. 4 uur opstaan, melken, 230 kilometer op de pedalen en bij thuiskomst weer melken. “Dat is een hele voldoening”, schetst stadsboer De Groot. “Dan doen je handen weer het werk en kunnen je benen uitrusten.” De Groot besluit het artikel met een wens: hij hoopt de vijftig vol te maken. “Dan zou ik een gezegend mens zijn, niet?” Jaren later bereikt hij die mijlpaal: op 27 mei 1996 is Corrie de Groot de eerste deelnemer die vijftig keer de Elfstedentocht fietsend voltooit.

Bulletin met regels

Vanwege het – voor die tijd – grote aantal deelnemers, krijgt iedere fietser een bulletin. Daarin wordt met nadruk gewezen de verkeersregels "optimaal in acht nemen." Overige regels: verplicht gebruikmaken van de in de route gelegen fietspaden, met maximaal twee personen naast elkaar fietsen en zich houden aan een snelheid die niet hoger mag liggen dan 25 kilometer per uur.

"Rijdende controles en politie zullen toezien op het naleven van de regels. Overtredingen zullen kunnen worden bestraft met diskwalificatie en boetes", klinkt het streng. Maar de uitleg is helder: "Wil de Elfstedentocht per fiets behouden blijven, dan zullen de deelnemers zich volledig moeten houden aan de spel-(verkeers)regels. Gebeurt dit niet, dan zal de Friese Elfsteden Rijwieltocht Vereniging genoodzaakt zijn in elk geval het aantal deelnemers drastisch in te krimpen en meer tijdcontroles in te voeren." Uit de verslagen na afloop blijkt dat het bulletin heeft bijgedragen aan een goed verlopen editie.

4050 halen de finish

In de verslagen van 1975 is niets te vinden over noemenswaardige incidenten. Wel wordt er "door velen geklaagd over de vooral in de ochtend lage temperaturen." Het kan een verklaring zijn voor het feit dat driehonderd inschrijvers zich niet aan de start melden. Later breekt het zonnetje door en er is weinig wind. "Ideaal fietsweer", zo wordt het omschreven.

4050 deelnemers zijn op tijd terug in Bolsward – de laatste komt één minuut voor middernacht binnen - om het felbegeerde kruisje in ontvangst te nemen. Bestuurslid Jan Bosma toont zich ook na afloop buitengewoon enthousiast: “Het was een geweldige dag voor Friesland. Een stukje Friesland-promotion van de eerste orde.”